Rośliny szczepi się z kilku różnych powodów, np. aby je rozmnożyć z zachowaniem cech charakterystycznych, uzyskać ciekawą formę lub dać im lepszy system korzeniowy.
Szczepienie polega na przymocowaniu fragmentu rośliny (zrazu), którą chcemy rozmnożyć, do innej rośliny zgodnej fizjologicznie (podkładki). Przed złączeniem trzeba wykonać odpowiednie nacięcie na zrazie i podkładce, aby dobrze do siebie pasowały i stykały się odpowiednie tkanki, umożliwiając zrost.

dlaczego_szczepimy_01

Rozmnażanie przez szczepienie czasem stosuje się, gdyż inaczej trudno jest w ogóle rozmnożyć daną roślinę. Najczęściej jednak robi się to dlatego, że rośliny uzyskane z nasion zebranych z okazu matecznego nie są takie jak ona, np. nie mają takiego koloru, owoców, kształtu. Czyli jeżeli znajdziemy w lesie dziwną sosnę, której gałęzie rosną zawsze w dół zamiast w górę, zbierzemy nasiona z szyszek i wyhodujemy z nich młode sosenki, zazwyczaj nie będą one takie jak drzewo, z którego zebraliśmy nasiona. U potomstwa następuje regres czyli powrót do cech typowych dla gatunku, swoiste „leczenie skazy”. Nie jest tak zawsze, czasem można pośród takich siewek znaleźć jeszcze ciekawszą formę.
Pośród drzew i krzewów owocowych, np. jabłoni, wyselekcjonowaną odmianę rozmnaża się szczepiąc fragmenty rośliny rodzącej pożądane owoce i w ten sposób każde zaszczepione drzewko rodzi takie same, określone owoce.
Również w przypadku roślin iglastych posiadających nietypowe cechy, jeżeli zawodzi metoda sadzonkowania, najbardziej rozpowszechnionym sposobem rozmnażania jest szczepienie. Chodzi o takie cechy jak:

  • szczególny kolor – wysrebrzenie, paskowanie igieł lub zmiana ich koloru w zależności od pory roku, czerwone lub żółte wiosenne przyrosty,
  • pokrój – karłowatość, niezwykły dla danego gatunku kształt korony (kolumnowy, płożący, kulisty),
  • kształt igieł – nietypowo krótkie lub długie, dziwnie poskręcane.

dlaczego_szczepimy_02

Ciekawa forma – niektóre gatunki lub ich ciekawe odmiany szczepimy, aby uzyskać formę niespotykaną w przyrodzie. Przykładem może być szczepienie karłowej, kulistej odmiany sosny na szczycie wysokiej, prosto rosnącej, sosnowej podkładce. Uzyskujemy w ten sposób wolno rosnącą roślinę na wysokim pniu, czego bez szczepienia nie dałoby się uzyskać lub zajęło by to wiele lat formowania i cięcia. Podobnie ciekawy efekt uzyskamy szczepiąc płożącą odmianę jałowca, która nie wykształca nigdy pionowego pnia, na jałowcu odmiany kolumnowej. Taki szczep będzie rósł poziomo lub opadająco od miejsca szczepienia, czyli np. na wysokości 1 metra. Tą metodą mnoży się wiele ciekawych form pośród wielu gatunków roślin liściastych i iglastych. Przykładem może być trzmielina, wiąz drobnolistny, płaczący modrzew czy róża w formie piennej.

Korzenie – niektóre rośliny można przez szczepienie dostosować do niekorzystnych warunków klimatycznych. Odmiany mniej odporne na mróz można zaszczepić na tych odporniejszych. W ten sposób uzyskujemy korzeń odporniejszy na mrozy. Taką metodę stosuje się np. w przypadku róż i winorośli.